دیدن دستهای از موها که پس از یک دوش آب گرم کف حمام را پوشاندهاند یا تارهای پرشماری که صبحگاه روی بالش جا ماندهاند تجربهای هولناک است که ضربان قلب هر فردی را بالا میبرد. اغلب ما ریزش مو را پروسهای تدریجی و وابسته به سن میدانیم اما گاهی اوقات بدن انسان با واکنشی انفجاری و سریع ما را غافلگیر میکند. ریزش موی ناگهانی که در اصطلاح پزشکی تلوژن افلوویوم نامیده میشود یکی از شایعترین دلایل مراجعه بیماران مضطرب به کلینیکهای تخصصی پوست و مو است. این پدیده در واقع یک اختلال در چرخه حیاتی مو است که در آن تعداد زیادی از فولیکولها به صورت همزمان تصمیم به بازنشستگی پیش از موعد میگیرند و وارد فاز استراحت میشوند.
در کلینیک زیبایی رویش سبز واقع در جردن تهران ما روزانه با مراجعینی روبرو میشویم که با چشمانی نگران از کمحجم شدن شدید موهایشان در عرض چند هفته شکایت میکنند. نکته امیدوارکننده این است که برخلاف ریزش موی ارثی که اغلب ماهیتی پیشرونده و دائمی دارد تلوژن افلوویوم واکنشی موقت به یک عامل محرک داخلی یا خارجی است. بدن شما با این ریزش سعی دارد پیامی مهم را مخابره کند. شاید استرسی شدید را پشت سر گذاشتهاید یا تغییری ناگهانی در متابولیسم بدنتان رخ داده است. درک دقیق فیزیولوژی این بیماری و تمایز آن از سایر انواع آلوپسی کلید اصلی درمان موفقیتآمیز است. متخصصین ما با بهرهگیری از دانش روز سال ۲۰۲۵ و تجهیزات تشخیصی پیشرفته آمادهاند تا ریشه این شوک مویی را شناسایی کنند و تراکم از دست رفته را به شما بازگردانند. در این مقاله تخصصی تمام زوایای پنهان این اختلال را بررسی خواهیم کرد تا شما با آگاهی کامل در مسیر درمان قدم بردارید.
بیماری تلوژن افلوویوم چیست و چرخه طبیعی مو چگونه مختل میشود؟
برای درک عمیق اینکه بیماری تلوژن افلوویوم چیست ابتدا باید نگاهی میکروسکوپی به زندگی پرفراز و نشیب تارهای مو بیندازیم. موهای سر انسان به طور طبیعی و در هر لحظه در یکی از سه فاز اصلی رشد قرار دارند: فاز آناژن که دوران رشد فعال است و حدود ۲ تا ۶ سال طول میکشد؛ فاز کاتاژن که دورهای کوتاه و انتقالی است؛ و در نهایت فاز تلوژن یا استراحت که حدود ۳ ماه به طول میانجامد و در پایان آن تار مو میریزد تا موی جدید جایگزین شود. در یک پوست سر سالم حدود ۸۵ تا ۹۰ درصد موها در فاز رشد و تنها ۱۰ تا ۱۵ درصد آنها در فاز استراحت قرار دارند. این تعادل ظریف باعث میشود که ریزش روزانه ۵۰ تا ۱۰۰ تار مو امری کاملاً طبیعی و غیرقابل محسوس باشد.
تلوژن افلوویوم زمانی رخ میدهد که یک عامل شوکآور فیزیولوژیک یا روانی این تعادل ریاضی را به هم میزند. در این حالت درصد موهایی که وارد فاز تلوژن استراحت میشوند به ناگهان از ۱۰ درصد به ۳۰ درصد یا حتی ۵۰ درصد افزایش مییابد. تصور کنید نیمی از کارگران یک کارخانه به طور ناگهانی دست از کار بکشند؛ نتیجه قطعا فاجعهبار خواهد بود. در این بیماری فولیکولهایی که باید هنوز در حال رشد باشند پیش از موعد وارد خواب میشوند. نکته مهم و البته فریبنده ماجرا این است که ریزش مو بلافاصله پس از عامل شوکآور اتفاق نمیافتد. از آنجا که فاز تلوژن حدود ۳ ماه طول میکشد ریزش شدید معمولاً ۲ تا ۴ ماه پس از رویداد محرک آغاز میشود. همین تأخیر زمانی باعث میشود بسیاری از بیماران نتوانند ارتباطی بین بیماری استرس یا رژیم غذایی گذشته خود با ریزش فعلیشان پیدا کنند.
تشخیص افتراقی این بیماری در کلینیک رویش سبز با دقت بالایی انجام میشود. پزشکان متخصص ما با استفاده از درماتوسکوپ و بررسی ریشه موهای ریخته شده وضعیت پیاز مو را آنالیز میکنند. در تلوژن افلوویوم ریشه موها به شکل چماق Club Hair دیده میشود که نشاندهنده پایان یافتن چرخه رشد است. همچنین برخلاف طاسی مردانه یا زنانه که الگوی مشخصی دارد و معمولاً خط رویش عقب میرود در این بیماری کاهش تراکم به صورت پراکنده و در تمام نواحی سر Diffuse Thinning مشاهده میشود. اگر احساس میکنید دماسبی موهایتان نازک شده است یا پوست سرتان بیشتر از قبل پیداست احتمالاً درگیر این چرخه معیوب شدهاید.
دلایل ایجاد ریزش مو بر اثر تلوژن افلوویوم؛ ریشهیابی یک بحران
شناسایی علت اصلی نیمی از درمان است. دلایل ایجاد ریزش مو بر اثر تلوژن افلوویوم بسیار متنوع و گسترده هستند و گاهی ترکیبی از چند عامل دست به دست هم میدهند تا این وضعیت را ایجاد کنند. بدن انسان سیستم هوشمندی است که در مواقع بحران انرژی خود را صرف اندامهای حیاتی مانند قلب مغز و ریهها میکند و از تغذیه بافتهای کماهمیتتر مانند مو و ناخن صرفنظر مینماید. بنابراین هر عاملی که تعادل حیاتی بدن را به خطر بیندازد میتواند ماشه ریزش مو را بکشد. در سالهای اخیر و با تغییر سبک زندگی استرسهای مدرن نیز به لیست عوامل کلاسیک اضافه شدهاند.
مهمترین محرکهایی که متخصصین کلینیک پوست و مو رویش سبز در پروندههای پزشکی بیماران مشاهده میکنند عبارتند از:
- استرسهای شدید جسمانی: جراحیهای سنگین تصادفات رانندگی خونریزیهای شدید و بیماریهای تبدار مانند آنفولانزای شدید یا عفونتهای ویروسی میتوانند شوک بزرگی به فولیکولها وارد کنند.
- تغییرات هورمونی ناگهانی: یکی از شایعترین انواع این ریزش در خانمها پس از زایمان رخ میدهد. افت ناگهانی سطح استروژن پس از زایمان باعث میشود موهایی که در دوران بارداری در فاز رشد باقی مانده بودند همگی با هم وارد فاز ریزش شوند.
- رژیمهای غذایی سخت و غیرعلمی: حذف ناگهانی پروتئین کمبود شدید آهن آنمی کمبود روی و ویتامینهای گروه B به ویژه بیوتین بدن را در حالت قحطی قرار میدهد و رشد مو متوقف میشود.
- اختلالات تیروئید: هر دو حالت کمکاری و پرکاری تیروئید میتوانند چرخه مو را مختل کنند و درمان تیروئید معمولاً اولین گام برای توقف ریزش است.
- مصرف یا قطع داروها: شروع یا قطع مصرف قرصهای ضدبارداری داروهای ضدافسردگی داروهای فشار خون و برخی رقیقکنندههای خون میتواند عوارض جانبی به شکل ریزش مو داشته باشد.
نکته قابل تامل این است که گاهی دلیل مشخصی یافت نمیشود که به آن تلوژن افلوویوم ایدیوپاتیک میگویند. با این حال در اکثر موارد با یک شرح حال دقیق پزشکی که توسط تیم مجرب ما در خیابان جردن تهران گرفته میشود میتوان ردپای عامل محرک را در ۳ تا ۶ ماه گذشته پیدا کرد. اصلاح این عوامل زیربنایی شرط لازم برای بازگشت موها به حالت طبیعی است. بدون حذف عامل استرسزا حتی بهترین درمانهای موضعی نیز اثر موقتی خواهند داشت.
ریزش مو تلوژن افلوویوم چگونه خود را نشان میدهد؟
شناخت علائم بالینی ریزش مو تلوژن افلوویوم به بیمار کمک میکند تا سریعتر برای درمان اقدام کند. همانطور که اشاره شد بارزترین علامت افزایش چشمگیر تعداد موهای ریخته شده در طول روز است. اگر در حالت عادی ریزش ۱۰۰ تار مو طبیعی است در این وضعیت بیمار ممکن است روزانه ۳۰۰ تا ۵۰۰ تار مو از دست بدهد. این ریزش هنگام شستشوی سر در حمام شانهزنی یا حتی دست کشیدن ساده لای موها به وضوح دیده میشود. بسیاری از بیماران ما گزارش میدهند که موهایشان روی لباس فرش و مبلمان خانه به وفور دیده میشود و این مسئله بار روانی سنگینی برایشان ایجاد میکند.
ویژگی دیگر این نوع ریزش پراکندگی آن است. برخلاف آلوپسی آرهآتا ریزش سکهای که لکههای گرد و کاملاً طاس ایجاد میکند در تلوژن افلوویوم تمام سر درگیر میشود اما به ندرت منجر به طاسی کامل میگردد. بیشترین کاهش تراکم معمولاً در نواحی گیجگاهی شقیقهها و فرق سر احساس میشود اما خط رویش پیشانی معمولاً حفظ میگردد. بیماران ممکن است احساس کنند که حجم کلی موهایشان نصف شده است و هنگام بستن موها کش مو چندین دور بیشتر میپیچد. همچنین برخی افراد همزمان با ریزش مو از حساسیت پوست سر Trichodynia یا درد خفیف در ریشه موها شکایت دارند که ناشی از التهاب میکروسکوپی اطراف فولیکولها است.
در معاینه بالینی پزشکان کلینیک رویش سبز از تستی ساده اما کاربردی به نام Pull Test استفاده میکنند. در این تست پزشک دستهای شامل حدود ۴۰ تا ۶۰ تار مو را میگیرد و با ملایمت میکشد. در حالت عادی باید کمتر از ۲ یا ۳ تار مو جدا شود اما در بیماران مبتلا به تلوژن افلوویوم ممکن است بیش از ۱۰ تار مو یا حدود ۱۰ درصد از دسته گرفته شده به راحتی و بدون درد جدا شود. این تست مثبت نشاندهنده فعال بودن فاز ریزش است و تایید میکند که فولیکولها اتصالات خود را با پوست از دست دادهاند. تشخیص دقیق شدت ریزش به پزشک کمک میکند تا پروتکل درمانی مناسب را اعم از دارویی یا تقویتی تدوین نماید.
راهکارهای درمانی پیشرفته و مراقبتهای حیاتی در کلینیک رویش سبز
خبر خوب این است که تلوژن افلوویوم در ذات خود یک بیماری برگشتپذیر است. فولیکولهای مو در این بیماری نمیمیرند بلکه تنها به خواب رفتهاند و منتظر سیگنالی برای بیداری مجدد هستند. اگر عامل محرک برطرف شود موها معمولاً پس از ۶ ماه به صورت خودکار شروع به رشد مجدد میکنند. اما صبر کردن به مدت ۶ ماه تا یک سال برای بسیاری از افراد به لحاظ روانی غیرممکن است و همچنین در برخی موارد مزمن بدن به تنهایی قادر به بازسازی کامل تراکم قبلی نیست. اینجاست که علم پزشکی مدرن در سال ۲۰۲۵ با راهکارهای تسریعکننده وارد عمل میشود.
در بهترین کلینیک زیبایی در تهران یعنی کلینیک رویش سبز ما رویکردی چندجانبه برای درمان این عارضه داریم. گام اول اصلاح کمبودهای تغذیهای است. بر اساس آزمایشهای خون دقیق مکملهای تخصصی شامل آهن زینک ویتامین D و اسیدهای آمینه ضروری با دوز درمانی تجویز میشود. گام دوم استفاده از روشهای تحریککننده فولیکول مانند مزوتراپی و پیآرپی PRP پیشرفته است. در مزوتراپی کوکتلهای غنی از ویتامین و فاکتورهای رشد مستقیماً به لایه درم پوست تزریق میشود تا سوخت لازم برای بیداری فولیکولها فراهم گردد. تکنولوژیهای جدیدتر مانند پیآراف PRF که غلظت پلاکتی و فاکتور رشد بالاتری نسبت به PRP قدیمی دارد نیز در مرکز ما با بالاترین استاندارد انجام میشود.
علاوه بر این استفاده از محلولهای موضعی حاوی ماینوکسیدیل یا پپتیدهای جدیدتر میتواند فاز آناژن رشد را طولانیتر کند و فولیکولها را از فاز تلوژن خارج نماید. البته تجویز این داروها باید تحت نظر پزشک باشد زیرا قطع ناگهانی آنها ممکن است شوک مجددی ایجاد کند. لیزرتراپی کمتوان LLLT نیز یکی دیگر از خدمات ماست که با افزایش جریان خون مویرگی و تحریک متابولیسم سلولی به بازگشت سریعتر موها کمک میکند. در طول دوره درمان بسیار مهم است که بیمار از اعمال هرگونه استرس فیزیکی جدید به موها مانند رنگ کردنهای مکرر دکلره براشینگ داغ و محکم بستن موها خودداری کند. رفتار ملایم با موها در این دوران نقاهت شرط لازم برای نتیجهگیری از درمانهای پزشکی است.
نتیجهگیری
بیماری تلوژن افلوویوم اگرچه نامی ترسناک دارد اما در واقعیت فریاد کمکخواهی بدن شما هست که به دلیل فشارها و کمبودها انرژی خود را از دست داده است. ریزش مو در این اختلال پایان زیبایی شما نیست بلکه وقفهای موقت است که با مدیریت صحیح و علمی قابل جبران میباشد. مهمترین اقدام حفظ آرامش و پرهیز از استرس مضاعف است زیرا نگرانی بیش از حد خود میتواند چرخه ریزش را تداوم بخشد. موهای شما پتانسیل بازگشت دارند به شرط آنکه شرایط فیزیولوژیک بدن به حالت تعادل بازگردد.
کلینیک زیبایی رویش سبز با تیمی متشکل از برترین متخصصین پوست و مو و اعضای هیئت علمی دانشگاه در محیطی آرام و مدرن در شمال تهران جردن آماده است تا در این مسیر همراه شما باشد. ما با تشخیص دقیق علت زمینهای و ارائه برنامههای درمانی شخصیسازی شده به بیداری مجدد فولیکولهای شما کمک میکنیم. اجازه ندهید ریزش مو اعتماد به نفس شما را تخریب کند. برای دریافت مشاوره تخصصی و آغاز روند درمان همین امروز با ما تماس بگیرید.
پرسشهای متداول
آیا ریزش موی ناشی از تلوژن افلوویوم باعث طاسی کامل میشود؟
خیر این بیماری باعث کمپشتی پراکنده در تمام سر میشود اما فولیکولها از بین نمیروند و طاسی کامل و براق مانند طاسی ارثی شدید ایجاد نمیکند. با درمان مناسب تراکم مو قابل بازگشت است.
چه مدت طول میکشد تا ریزش مو در تلوژن افلوویوم متوقف شود؟
اگر عامل محرک مانند استرس یا بیماری برطرف شده باشد ریزش معمولاً ظرف ۳ تا ۶ ماه به تدریج کاهش مییابد و متوقف میشود. اما رشد مجدد و پر شدن حجم موها ممکن است ۱۲ تا ۱۸ ماه زمان ببرد.
آیا رنگ کردن مو در دوران ریزش تلوژن افلوویوم مجاز است؟
بهتر است در دوران اوج ریزش از رنگهای شیمیایی قوی و دکلره پرهیز کنید. مواد شیمیایی میتوانند ساقه مو را ضعیف کرده و باعث شکنندگی بیشتر شوند که ظاهر موها را کمحجمتر نشان میدهد.
تفاوت تلوژن افلوویوم با آلوپسی آندروژنیک ارثی چیست؟
ریزش ارثی معمولاً تدریجی است و در نواحی خاصی مثل شقیقهها و تاج سر رخ میدهد و باعث نازک شدن دایمی تار مو مینیاتوری شدن میشود. اما تلوژن افلوویوم ناگهانی است کل سر را درگیر میکند و تار مو ضخامت خود را از دست نمیدهد بلکه میریزد.
آیا کرونا میتواند باعث تلوژن افلوویوم شود؟
بله تب بالا و استرس ناشی از عفونتهای ویروسی مانند کرونا یکی از شایعترین دلایل بروز این ریزش در سالهای اخیر بوده است که معمولاً ۲ تا ۳ ماه پس از بهبودی بیماری ظاهر میشود.
بهترین تغذیه برای درمان این نوع ریزش چیست؟
رژیم غذایی سرشار از پروتئین گوشت تخم مرغ حبوبات آهن و ویتامینها بسیار حیاتی است. کمبود فریتین ذخیره آهن یکی از اصلیترین دلایل تداوم این بیماری در خانمهاست.
خدمات کلینیک رویش سبز برای درمان این بیماری چیست؟
ما با انجام آزمایشهای تخصصی علت را ریشهیابی میکنیم و سپس با ترکیب روشهایی مانند مزوتراپی تخصصی پیآرپی PRP هیر فیلر و تجویز مکملهای دارویی روند رشد مجدد مو را تسریع میبخشیم.
